Parę dni temu robiłam dokładne obliczenia, ile ciepła jest potrzebne do ogrzania domu w ciągu roku w zależności od rodzaju zastosowanej wentylacji. Myślę, że końcowe wyniki są warte zinterpretowania.

Kalkulacje wykonałam dla dwóch wariantach. Najpierw przyjęłam, że w moim budynku wentylacja działa w sposób grawitacyjny. Obliczenia powtórzyłam dla drugiego przypadku, ale założyłam, że wentylacja jest realizowana mechanicznie.

Wyniki

Zastosowanie w domu centrali wentylacyjnej z odzyskiem ciepła spowodowało  zmniejszenie zapotrzebowanie na ciepło dla budynku aż o połowę.

Wniosek jest taki, że najwięcej ciepła “ucieka” z naszych domów poprzez niekontrolowany przepływ powietrza w wentylacji naturalnej. Ciepło, a wraz z nim pieniądze, które wydaliśmy na ogrzewanie, tracimy bezpowrotnie przez komin wentylacyjny. W przypadku, gdy zastosujemy wentylację mechaniczną (instalacja z rekuperatorem) zyskujemy duże oszczędności. Odzyskujemy ciepło z powietrza usuwanego i ogrzewamy nim świeże powietrze z zewnątrz, które dostarczamy do wnętrza domu.

Koszty prądu do zasilania wentylatorów

W obliczeniach uwzględniłam, że będzie większe zużycie prądu do napędu wentylatorów w centrali. Z drugiej strony, skoro zmniejszy się zapotrzebowanie na ciepło, to skróci się czas pracy kotła c.o. W efekcie potrzeba mniej prądu do napędu pompy obiegowej oraz regulacji kotła. Moje wyliczenia pokazały, że ten zysk prawie w całości pokrywa potrzeby na energię elektryczną dla wentylacji mechanicznej.

Podsumowując, zastosowanie układu wentylacji mechanicznej w domu jest bardzo korzystne ekonomicznie. Wydatki na ogrzewanie zmniejszą się około o połowę.  Generuje to bardzo duże oszczędności w ciągu roku, a czas zwrotu kosztów, które poniesiesz na zakup i montaż instalacji jest naprawdę krótki.

Gdy zamierzasz wybudować sobie dom, zaczynasz czytać fachową prasę, przeglądasz w internecie strony firm oraz producentów materiałów budowlanych. Poznajesz nowe tendencje w budownictwie oraz najnowocześniejsze rozwiązania technologiczne. Na pewno poświęcasz dużo czasu na wybranie systemu ogrzewania, ale też zaczynasz myśleć nad rozwiązaniem wentylacji w domu.

W Polsce nowo powstające budynki jednorodzinne przeważnie wyposażone są w wentylację grawitacyjną. Wentylacja mechaniczna niestety nadal należy do rzadkości. Zapewne myślisz, że instalacja wentylacji mechanicznej znacząco wpłynie na koszt Twojego domu. W zeszłym tygodniu projektowałam instalację wentylacji mechanicznej do domku jednorodzinnego i na tym przykładzie przedstawię Ci koszty takiej instalacji. Może najpierw zacznę od przybliżenia Tobie budynku.

Opis budynku

Dom jest dwukondygnacyjny, niepodpiwniczony. Nie należy do najmniejszych, bo ma powierzchnię użytkową 240 m2 i kubaturę 700m3. Na parterze znajduje się salon (36m2) oraz gabinet (15m2), a na piętrze cztery sypialnie (21m2, 19 m2, 16m2, 42m2).

Opis instalacji

Na podstawie obliczeń dobrałam podwieszaną centralę wentylacyjną nawiewno-wywiewną z odzyskiem ciepła (wymiennik krzyżowy). Rekuperator nie posiadała w sobie nagrzewnicy, więc aby podgrzać świeże powietrze pobierane z zewnątrz zastosowałam małą, kanałową nagrzewnicą elektryczną. Praca centrali będzie regulowana za pomocą sterownika naściennego. W tym przypadku zaproponowałam rozbudowany regulator z możliwością programowania tygodniowego oraz sterowania pracą okapu w kuchni. Po włączeniu okapu, centrala zaczyna pracować na najwyższym biegu.

Świeże powietrze, które zostało poddane obróbce w centrali, rozprowadziłam za pomocą kanałów wentylacyjnych typu Spiro oraz Flex. Wszystkie przewody nawiewne i wywiewne należy zaizolować, aby ograniczyć do minimum straty ciepła. Główne przewody są prowadzone przez nieogrzewany garaż i poddasze, a w mieszkaniu instalacja jest rozprowadzona przestrzeni sufitu podwieszanego w korytarzach.

Koszty

Post miał być o kosztach, a tu najwięcej miejsca zajął mi opis wentylacji. Bez tego niestety byś nie wiedział, co ujęłam w cenie instalacji. Zatem koszty przedstawiają się następująco:

• centrala wraz z rozbudowaną automatyką - 7 000 PLN netto
• przewody wentylacyjne, kształtki, izolacja, nawiewniki i wywiewniki – 3 000 PLN netto
•  montaż instalacji wentylacyjnej – 2 500 PLN netto

Jak już obliczyłeś cały koszt wyniósł 12 500 PLN netto. Największy koszt trzeba ponieść na centralę. Oczywiście ceny są orientacyjne, ale na ich podstawie możesz szacunkowo określić, jaką część budżetu pochłonie instalacja wentylacyjna w Twoim domu. Jak widzisz, wykonanie takiej instalacji kosztuje tyle co kino domowe, a w ten prosty sposób zapewniasz sobie zawsze świeże i czyste powietrze w domu na wiele lat.

Zawsze mamy problem z tym, żeby określić, do którego pomieszczenia w mieszkaniu należy nawiać świeże powietrze, z którego usunąć oraz jakie powinny być ilości powietrza. Dziś zajmiemy się kuchnią. Przedstawię mały “wyciąg” z normy “Wentylacja w budynkach mieszkalnych” PN-83 B-03430/Az3:2000. Poniżej zestawiłam najważniejsze informacje.

Ile powietrza usunąć?

W zależności od tego, czy masz kuchenkę elektryczną, czy gazową oraz czy w kuchni jest okno, czy też nie, usuwasz powietrze w następujących ilościach:

• kuchnia z oknem zewnętrznym wyposażona w kuchnię gazową lub węglową 70m3/h;
• kuchnia z oknem zewnętrznym wyposażona w kuchnię elektryczną w mieszkaniu do 3 osób 30m3/h;
• kuchnia z oknem zewnętrznym wyposażona w kuchnię elektryczną w mieszkaniu dla więcej niż 3 osób 50m3/h;
• dla kuchni bez okna zewnętrznego lub dla wnęki kuchennej wyposażonej w kuchnię elektryczną 50m3/h.

W przypadku kuchni bez okna zewnętrznego, które jest wyposażone w kuchnię gazową powinieneś mieć mechaniczną wentylację wywiewną, a usuwany strumień powietrza powinien wynosić 70m3/h.

Zalecane jest projektowanie urządzeń wentylacyjnych, które mogą okresowo zwiększyć strumień objętości powietrza usuwanego w czasie użytkowania kuchni do co najmniej 120m3/h.

Jak usunąć powietrze wywiewane?

Wywiew powietrza z kuchni zapewnij poprzez otwory wyciągowe. Usytuuj je w górnej części ściany i przyłącz do pionowych przewodów wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej. Pamiętaj, że do poszczególnych pionów wentylacyjnych możesz przyłączyć wyłącznie pomieszczenia o tym samym przeznaczeniu (np. higieniczno-sanitarne, kuchenne itd.).

Jak nawiać powietrze?

Nawiew powietrza zewnętrznego do kuchni z oknem zewnętrznym musisz zapewnić w następujący sposób:

• przez nawiewniki wentylacji mechanicznej;
• gdy posiadasz okna o współczynniku infiltracji mniejszym niż 0,3 m3/(m*h*daPa^2/3), przez nawiewniki o regulowanym stopniu otwarcia. Nawiewniki możesz umieścić:
  - w górnej części okna (w ościeżnicy, ramie skrzydła, między ramą skrzydła a górną krawędzią szyby zespolonej);
  - w otworze okiennym (między nadprożem a górną krawędzią ościeżnicy, w obudowie rolety zewnętrznej);
  w przegrodzie zewnętrznej ponad oknem.

Ilość powietrza przepływającego przez całkowicie otwarty nawiewnik (przy różnicy ciśnienia po obu jego stronach 10 Pa) powinien mieścić się w przedziale:

• od 20 do 50 m3/h - gdy masz wentylację grawitacyjną;
• od 15 do 30 m3/h - gdy masz wentylację mechaniczną wywiewną.

Strumień powietrza przepływającego przez nawiewnik, którego element dławiący znajduje się w pozycji całkowitego zamknięcia, powinien zawierać się w granicach od 20% do 30% strumienia przy jego całkowitym otwarciu.

Musisz też zapewnić dopływ powietrza wewnętrznego do kuchni. Wystarczą otwory w dolnej części drzwi lub szczelina pomiędzy dolną krawędzią drzwi a podłogą. Powierzchnia netto szczeliny lub otworów powinna wynosić min. 220cm2.

Kuchnia jest źródłem mnóstwa zapachów, pochodzących głównie z przygotowywania potraw. Na pewno nie chcesz, aby zapachy i wilgoć z kuchni przedostawały się do reszty Twojego mieszkania. Zadbaj zatem o odpowiedni system wentylacji kuchni.

W domach jednorodzinnych możesz najczęściej spotkać się w wentylacją grawitacyjną. Wentylacja ta, jak każda naturalna jest niekontrolowana i prowadzi do dużych strat energii zwłaszcza w okresie grzewczym.

Określenie ilości powietrza dostającego się do wnętrza domu jest trudne, gdyż zależy od wielu bardzo zmiennych czynników (kierunek i siła wiatru, różnica temperatur i ciśnień powietrza wewnątrz i zewnątrz pomieszczenia, nieszczelności w przegrodach). Wentylacja grawitacyjna działa skutecznie w zasadzie tylko w okresie zimowym.

• doprowadź odpowiednią ilość świeżego powietrza – ze zjawiskiem wstecznego ciągu kominowego możesz spotkać się często po termomodernizacji budynku i wymianie okien na nowe i bardzo szczelne. Szczelne okna utrudniają wentylację. Kanały wywiewne nie działają sprawnie z powodu brakującego dopływu świeżego powietrza. Następstwem jest zły stan higieny powietrza i szkody spowodowane wysoką wilgotnością.Gdy wymieniasz okna na nowe, to wybierz model z wbudowanymi nawiewnikami szczelinowymi. Natomiast, jeżeli już borykasz się z problemem wiejącego zimnego powietrza z kratek wentylacyjnych, to spróbuj rozszczelnić okna, a sytuacja powinna poprawić się.

• przedłuż komin wentylacyjny – z problemem wstecznego ciągu masz do czynienia na ogół na ostatniej kondygnacji. Odcinek przewodu wentylacyjnego obsługujący to piętro jest dużo krótszy niż np. pomieszczenia na parterze budynku. O ile to jest możliwe, dobuduj komin wentylacyjny.

• zamontuj nasadę kominową – “sprawcą” wstecznego ciągu wentylacyjnego jest również wiatr. Opadający wiatr powoduje zamknięcie wylotu komina, a w następstwie zanika ciąg wentylacyjny. Działanie wiatru na budynek powoduje niekorzystne nawiewanie powietrza do kanałów wentylacyjnych. Możesz temu zapobiec, montując na wylocie komina wentylacyjnego specjalną nasadę kominową.

Jeżeli miałeś problem z wiejącym powietrzem z kratek wentylacyjnych i poradziłeś sobie z nim, to podziel się swoimi doświadczeniami w komentarzach.

W zeszłym tygodniu dzwonił do mnie syn znajomej. Skarżył się, że z kratek wentylacyjnych w jego domu wieje zimne powietrze. Sytuacja miała miejsce tylko w pomieszczeniach na piętrze. Pytał się, czym to jest spowodowane.
 
Myślę, że ten problem dotyczy wielu osób, dlatego skłoniło mnie to do napisania paru słów na ten temat. Najpierw zastanówmy się, dlaczego tak się dzieje i w jaki sposób działa wentylacja grawitacyjna.

Jak działa wentylacja grawitacyjna?

W budynkach zawsze zachodzi wymiana powietrza przez przegrody zewnętrzne. Ten ruch powietrza powodowany jest działaniem siły wiatru i ciśnienia grawitacyjnego wywołanego różnicą gęstości powietrza wewnątrz i na zewnątrz budynku. Gęstość zależy z kolei od temperatury.

Wsteczny ciąg kominowy

Jeżeli gęstość powietrza wewnątrz budynku jest mniejsza niż na zewnątrz, czyli gdy temperatura wewnątrz jest wyższa niż na zewnątrz,  wówczas ciąg wentylacyjny  jest prawidłowy.

W przeciwnym przypadku mamy do czynienia z wentylacyjnym ciągiem wstecznym. Zanieczyszczone powietrze zamiast wydostawać się na zewnątrz budynku, wpada do środka kanałami wentylacyjnymi. Z takim przypadkiem możesz spotkać się w lecie, gdy na zewnątrz jest cieplej niż wewnątrz budynku.

Nowe, szczelne okna i coraz staranniej wykonywana obudowa budynku uniemożliwiają dopływ świeżego powietrza  Gazowe urządzenia grzewcze powodują również, że powietrze jest zasysane przez przewody wentylacyjne. To wszystko wpływa  również na zaburzenie siły ciągu kominowego.

Im dłuższy odcinek kanału wywiewnego, tym ciąg wentylacyjny jest lepszy. Z przypadkiem wstecznego ciągu wentylacyjnego mamy więc głównie do czynienia w pomieszczeniach położonych najwyżej. Odcinek komina jest wtedy najkrótszy, a ciąg najsłabszy.
Złą wymianę powietrza najprościej zauważysz, gdy na dworze temperatura spada, a przez kratki wpada zimne powietrze. Z tym zjawiskiem właśnie spotkał się mój znajomy.

W Polsce tradycja budowlana i realia ekonomiczne od lat preferują obarczony wieloma wadami, ale najtańszy inwestycyjnie system wentylacji naturalnej.
Wentylacja grawitacyjna w Twoim domu zależy od warunków termicznych. Jest sprawna tylko przy niskich temperaturach zewnętrznych i wystarczającym dopływie świeżego powietrza, a to oznacza, że w wielu przypadkach niestety nie działa.

Wentylacja grawitacyjna została uznana jako system technicznie przestarzały i w wielu krajach nie jest już stosowany.